Diyabet, Tansiyon ve Kalp Hastalıkları İşitmenizi Nasıl Etkiler?

İşitme neden kan dolaşımına bu kadar bağımlı?

İç kulaktaki salyangoz biçimli yapı (koklea), sesi elektrik sinyaline çeviren binlerce ince tüy hücresi barındırır. Bu hücreler çok yoğun çalışır ve sürekli oksijen ile besin ister. Bu besini de çok küçük damarlar sağlar; yani iç kulak, kalp ya da bacak gibi büyük damarlarla beslenen bölgelerden farklı olarak çok ince bir damar ağına dayanır.

İsveç’teki Uppsala temporal kemik koleksiyonuyla yapılan bir çalışma da, bozulmuş mikro dolaşımın çeşitli iç kulak hastalıklarıyla ilişkilendirildiğini vurguluyor. Bu nedenle kalp ve damar sağlığındaki değişikliklerin işitmeye yansıyıp yansımadığı bilim insanlarını uzun süredir ilgilendiriyor. Aşağıda göreceğiniz gibi bazı ilişkiler oldukça tutarlı, bazıları ise henüz ihtiyatla yorumlanmalı.

Diyabet ve işitme kaybı

En çok çalışılan ilişki bu. 2013’te Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism dergisinde yayımlanan bir meta-analiz, 13 çalışmayı ve yaklaşık 20 bin katılımcıyı birleştirdi: diyabetli kişilerde işitme kaybı görülme olasılığı diyabeti olmayanlara göre yaklaşık 2,15 kat daha yüksekti. İlişki 60 yaş ve altında (2,61 kat) 60 yaş üstüne göre (1,58 kat) daha belirgindi.

ABD’de ulusal sağlık anketi verileriyle yapılan ve 2008’de Annals of Internal Medicine’de yayımlanan bir çalışma da benzer tabloyu gösterdi. Yaşa göre düzeltilmiş verilere göre en az hafif düzeyde işitme kaybı oranları şöyleydi:

• Alçak ve orta frekanslarda: diyabetlilerde yaklaşık %21, diyabeti olmayanlarda yaklaşık %9.
• Yüksek frekanslarda: diyabetlilerde yaklaşık %54, diyabeti olmayanlarda yaklaşık %32.

Aynı araştırmacılar, kan şekeri normalin üstünde ama henüz diyabet düzeyinde olmayan prediyabet grubunda da, normal kan şekerine kıyasla yaklaşık %30 daha yüksek işitme kaybı oranı bildirdi. Prediyabet üzerine yapılan çalışma sayısı ise hâlâ az; 2026’da yayımlanan yeni bir meta-analizde bu konuya yer veren yalnızca bir çalışma bulunabildi, bu yüzden bu bulguyu “umut verici ama sınırlı kanıt” olarak okumak doğru olur.

2026 tarihli aynı meta-analize göre diyabetli yetişkinlerin yaklaşık dörtte birinde klinik açıdan anlamlı (en az orta düzeyde) işitme kaybı var. Bu çalışmanın yazarları diyabet bakımına rutin odyometri eklenmesini destekliyor.

Bu ilişkinin yönetilebilir bir yanı da var. Wisconsin’de 15 yıl izlenen bir kohortta, kan şekeri kötü kontrol edilen diyabetlilerde işitme kaybı riski yaklaşık iki kat artmış (HR 2,03); şekeri daha iyi kontrol edilenlerde ise artmış risk görülmemişti. Çalışma gözlemsel olduğu için “şekeri düzenlemek işitmeyi garanti korur” demek mümkün değil; ama şeker kontrolünün işitme açısından da önemli olabileceğine işaret ediyor.

Diyabetin işitmeyi nasıl bozduğu tam olarak bilinmiyor. Yüksek kan şekerinin iç kulaktaki küçük damarlara ve sinirlere zarar verdiği düşünülüyor; ancak bunu tek bir mekanizmaya bağlamak için henüz erken.

Yüksek tansiyon (hipertansiyon)

Yüksek tansiyon ile işitme kaybı arasında da bir ilişki görülüyor; ancak kanıt diyabetteki kadar tutarlı değil. 2024’te yayımlanan bir meta-analiz, yaklaşık 595 bin katılımcılı 12 çalışmada hipertansiyonu olanlarda işitme kaybı olasılığını yaklaşık 1,8 kat daha yüksek buldu; fakat çalışmalar arasındaki farklılık çok büyüktü. Metabolik sendromu inceleyen 28 çalışmalık başka bir meta-analiz, hipertansiyonda yaklaşık 1,5 kat artış bildirdi. Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüleri’ne bağlı NIDCD de yüksek tansiyon ve diyabetin yaşa bağlı işitme kaybıyla ilişkili olduğunu belirtiyor.

Bu verilerin çoğu gözlemsel. Yani yüksek tansiyonun işitmeyi doğrudan bozduğunu değil, ikisinin birlikte görüldüğünü gösteriyor; yaş, sigara ve diyabet gibi başka etkenler de araya girebiliyor.

Kalp-damar hastalıkları ve düşük frekans kaybı

Kalp-damar sağlığı ile işitme arasındaki ilişkiye dair en çok anılan çalışmalardan biri, Friedland ve arkadaşlarının 2009’da The Laryngoscope’ta yayımladığı çalışma. 1.168 hastanın kayıtlarını inceleyen araştırmacılar, alçak frekanslardaki işitme kaybının inme (felç), geçici iskemik atak, koroner arter hastalığı, kalp krizi öyküsü ve bacak damar hastalığıyla ilişkili olduğunu buldu. Yaş, tansiyon, diyabet, sigara ve yüksek kolesterol hesaba katıldıktan sonra da özellikle inme ve geçici iskemik atakla ilişki sürdü.

Bu bulgunun sınırlarını bilmek önemli: çalışma tek bir merkezden, geriye dönük kayıtlara dayanıyor ve her alçak frekans kaybı kalp hastalığı anlamına gelmiyor. Daha sonra 80 yaş üstü 433 kişiyle yapılan bir çalışmada da en az bir kalp-damar sorunu olanların alçak frekans eşiği ortalama yaklaşık 5 dB daha yüksek çıktı ve kayıpları daha hızlı ilerledi.

İlişki ters yönde de incelendi. 2026 tarihli bir meta-analiz, işitme kaybı olanlarda inme olasılığının yaklaşık 1,4 kat daha yüksek olduğunu, kalp krizi için ise anlamlı bir artış bulunmadığını bildirdi. Yazarlar işitme kaybının damar sağlığının bir göstergesi olabileceğini ama bunun daha fazla araştırmayla doğrulanması gerektiğini belirtiyor. Kısacası: damar sağlığı ve işitme birbirine bağlı görünüyor, ancak işitme testinin tek başına kalp hastalığı tanısı koymadığını unutmayın.

Kolesterol, sigara ve böbrek hastalığı

• Kolesterol: En net sinyal ani işitme kaybı çalışmalarında görülüyor. 13 çalışmayı birleştiren 2024 tarihli bir meta-analiz, yüksek toplam kolesterolü ani işitme kaybı riskiyle ilişkilendirdi. Kalıcı, yavaş gelişen işitme kaybıyla ilişkisi konusunda kanıt daha sınırlı.
• Sigara: Wisconsin kohortunda halen sigara içenlerde 15 yıllık işitme kaybı riski yaklaşık %31 daha yüksekti; sigarayı bırakmış kişilerde ise artmış risk görülmedi. Bu da bırakmanın kulak için de anlamlı olabileceğini düşündürüyor.
• Kronik böbrek hastalığı: 10 çalışma ve yaklaşık 1,4 milyon kişiyi kapsayan 2026 tarihli bir meta-analiz, kronik böbrek hastalarında işitme kaybı olasılığını yaklaşık 1,5 kat yüksek buldu.

Ani işitme kaybı ve damar risk etkenleri

Ani işitme kaybında kesin neden çoğu zaman bulunamaz; ancak iç kulağın kan akımındaki bir aksaklık nedenlerden biri olarak düşünülür. 24 çalışmayı birleştiren 2023 tarihli bir meta-analizde ani işitme kaybı yaşayanlarda diyabet (yaklaşık 1,6 kat) ve hipertansiyon (yaklaşık 1,5 kat) daha sık görüldü, toplam kolesterol de daha yüksekti. Ani işitme kaybı sonrasında inme riskinin hafifçe arttığını bildiren bir meta-analiz de var (yaklaşık 1,4 kat); yine de bu veriler ilişkiyi gösteriyor, bireysel risk tahmini yapmaya yetmiyor.

Bu yüzden ani işitme kaybı, kalp-damar risk etkenlerini de gözden geçirmek için bir fırsat olabilir. Bir kulakta aniden işitme kaybı, özellikle şiddetli baş dönmesi, yüzde uyuşma ya da konuşma bozukluğuyla birlikteyse beklemeden acile başvurun. Ayrıntılar için ani işitme kaybı yazımıza bakabilirsiniz.

Özet tablo: hangi hastalık, ne kadar kanıt?

Korunma: günlük hayatta neler yapabilirsiniz?

• Kan şekerini ve tansiyonu hedefte tutun. Doktorunuzun belirlediği hedefler işitme açısından da önemli olabilir. Diyabetin iyi kontrol edildiği kişilerde Wisconsin kohortunda artmış işitme kaybı riski görülmedi.
• Düzenli hareket edin. ABD’de 68 binden fazla kadını yaklaşık 20 yıl izleyen Hemşire Sağlığı Çalışması II’de, en aktif gruptaki kadınlarda işitme kaybı riski en az aktif gruba göre yaklaşık %17 daha düşüktü; haftada 2 saat ve üzeri yürüyüş de daha düşük riskle ilişkiliydi. Çalışma yalnızca kadınları kapsıyor ve işitme kaybı kişilerin kendi bildirimine dayanıyor; yine de tempolu yürüyüş sağlığınıza zaten katkı sağlar.
• Kilonuzu kontrol edin. Aynı çalışmada yüksek beden kitle indeksi ve geniş bel çevresi daha yüksek işitme kaybı riskiyle ilişkiliydi.
• Sigarayı bırakın. Hem damar hem işitme sağlığı için en etkili adımlardan biri.
• Kulağınızı gürültüden koruyun. Ayrıntılar için gürültü ve korunma yazımıza göz atın.
• Kalp-damar kontrollerinizi aksatmayın. İşitmede yeni bir değişiklik fark ederseniz doktorunuza söyleyin.

İşitme testi ne sıklıkla yapılmalı?

Araştırmalar bu konuda belirli bir sıklık takvimi vermiyor. Horikawa ve arkadaşları diyabetlilerin sağlıklı kişilere göre daha erken yaşta işitme açısından taranması gerektiğini öne sürüyor; 2026’daki meta-analizin yazarları da rutin odyometrinin diyabet bakımına eklenmesini destekliyor. Bunlar araştırmacı önerileri; kesin bir kontrol aralığı vermiyorlar.

Pratikte şunu söyleyebiliriz: Diyabet, yüksek tansiyon ya da kalp-damar hastalığınız varsa işitmenizi hiç kontrol ettirmediyseniz bunu ilk fırsatta yaptırmak mantıklı. Sonraki kontrollerin aralığını kendi durumunuza göre doktorunuzla ve odyoloğunuzla konuşarak belirleyin. Konuşmaları anlamakta zorlanma, telefonda ya da kalabalıkta anlaşamama, çınlama gibi belirtiler varsa beklemeyin.

İlaçlar konusunda kısa bir not

Kalp, tansiyon ve böbrek hastalarının kullandığı bazı ilaçlar da işitmeyi etkileyebilir. Amerikan Konuşma-Dil-İşitme Derneği (ASHA), aspirin ve furosemid gibi loop diüretiklerin genellikle geçici etki yaptığını; bazı antibiyotikler (aminoglikozitler) ve kemoterapi ilacı sisplatinin ise kalıcı hasar bırakabildiğini belirtiyor. Bunlar sizin için gerekli ilaçlar olabilir. Hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan bırakmayın; çınlama ya da işitme değişikliği fark ederseniz hekiminize haber verin.

Sık sorulan sorular

Diyabetim varsa mutlaka işitme kaybı yaşar mıyım?

Hayır. Diyabet işitme kaybı olasılığını artırıyor ama herkeste sorun oluşmuyor. Kan şekerini iyi kontrol etmek, kalp-damar sağlığına dikkat etmek ve işitmenizi düzenli kontrol ettirmek riski yönetmenin yollarıdır.

Tansiyon ilacı kullanıyorum, kulağım çınlıyor. İlacı bırakmalı mıyım?

Hayır, kendi başınıza bırakmayın. Çınlamanın nedeni ilaç, tansiyonun kendisi, işitme kaybı ya da başka bir şey olabilir. Doktorunuzla görüşüp işitme testi yaptırmak doğru yoldur.

Şekerimi düzene soktum, işitme kaybım geri gelir mi?

Buna net bir yanıt veremiyoruz. Derlediğimiz çalışmalar, şekeri iyi kontrol edilen kişilerde riskin yüksek olmadığını gösteriyor; ancak oluşmuş bir kaybın geri dönüp dönmeyeceğini göstermiyor. Kayıp varsa işitme cihazı, kaçırdığınız seslere yeniden erişmenizi sağlar.

Düzenli yürüyüş kulağı korur mu?

Büyük bir kadın kohortunda fiziksel aktivite daha düşük işitme kaybı riskiyle ilişkili bulundu. Bu ilişki gözlemsel olduğundan “korur” diyemeyiz, ama hareketli bir yaşam damar sağlığı için zaten önerilir.

İşitme kaybım kalp hastalığı belirtisi olabilir mi?

Bazı araştırmalar işitme kaybıyla damar hastalıkları arasında bir ilişki buluyor, fakat işitme kaybı tek başına kalp hastalığı tanısı koydurmaz. Özellikle bir kulakta ani işitme kaybı yaşarsanız hemen bir kulak burun boğaz uzmanına başvurun; risk etkenleriniz doktorunuzca birlikte değerlendirilsin.

Kaynaklar

• Horikawa C, ve ark. Diabetes and risk of hearing impairment in adults: a meta-analysis. J Clin Endocrinol Metab, 2013. PubMed
• Bainbridge KE, ve ark. Diabetes and hearing impairment in the United States: audiometric evidence from NHANES 1999–2004. Ann Intern Med, 2008. PubMed; prediyabet bulgusu için ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri duyurusunun yeniden yayımı: ScienceDaily
• Nisar ve ark. Hearing loss in adults with diabetes and prediabetes: a systematic review and meta-analysis. Diabetes Metab Res Rev, 2026. PubMed
• Cruickshanks KJ, ve ark. Smoking, central adiposity, and poor glycemic control increase risk of hearing impairment. J Am Geriatr Soc, 2015. PubMed
• Jin ve ark. Association between hypertension and hearing loss: a systematic review and meta-analysis. Front Neurol, 2024. PubMed
• Díaz-Franco ve ark. Association between metabolic syndrome and risk of hearing loss: a systematic review and meta-analysis. Rev Med Chil, 2023. PubMed
• NIDCD. Age-related hearing loss (presbycusis). Sayfa
• Friedland DR, ve ark. Audiometric pattern as a predictor of cardiovascular status. Laryngoscope, 2009. PubMed
• Wattamwar K, ve ark. Association of cardiovascular comorbidities with hearing loss in the older old. JAMA Otolaryngol Head Neck Surg, 2018. PubMed
• Wang ve ark. Hearing loss and risk of stroke and myocardial infarction: a systematic review and meta-analysis. J Clin Med, 2026. PubMed
• Li ve ark. Associations of blood lipids with the risk and prognosis of sudden sensorineural hearing loss: a meta-analysis. J Int Adv Otol, 2024. PubMed
• Li ve ark. Association of chronic kidney disease and risk of hearing loss: a systematic review and meta-analysis. Braz J Otorhinolaryngol, 2026. PubMed
• Saba ES, ve ark. Cardiovascular risk factors in patients with sudden sensorineural hearing loss: a systematic review and meta-analysis. Otolaryngol Head Neck Surg, 2023. PubMed
• Lammers MJW, ve ark. Risk of stroke and myocardial infarction after sudden sensorineural hearing loss: a meta-analysis. Laryngoscope, 2021. PubMed
• Curhan SG, ve ark. Body mass index, waist circumference, physical activity, and risk of hearing loss in women. Am J Med, 2013. PubMed
• Mei X, ve ark. Human inner ear blood supply revisited: the Uppsala collection of temporal bone. Ups J Med Sci, 2018. PubMed
• ASHA. Ototoxic medications (Audiology Information Series). PDF