Emekliler, 65 Yaş Üstü ve Engelli Raporu Olanlar İçin İşitme Cihazı Destekleri

Önce temel bilgi: SUT’ta emekliye ya da yaşa özel ayrı bir cihaz hakkı yok

SGK’nın işitme cihazı için ödediği tutarı, rapor şartlarını, odyogram eşiğini ve yenileme süresini belirleyen madde SUT’un 3.3.32 numaralı maddesidir. Bu madde emekli, 65 yaş üstü ya da engelli raporu olan kişiler için farklı bir koşul, ek bir tutar veya ayrı bir yenileme süresi tanımlamaz. Maddedeki yaşa bağlı farklar (tutar artışı, kulak kalıbı sıklığı, cihaz tipi) yalnızca çocuklar içindir. Yani emekli bir yetişkin için de kural aynıdır: kulak burun boğaz (KBB) uzmanının yer aldığı sağlık kurulu raporu, odyolojik testler ve reçete gerekir. Bu şartların ayrıntısı SGK katkısıyla işitme cihazı rehberimizde adım adım anlatılıyor.

Emeklilik ve yaş, bunun yerine sürecin başka iki noktasında fark yaratır: sağlık yardımından yararlanma koşulları ve katılım payı. Aşağıda ikisine de bakıyoruz.

Emekli aylığı alanlar: sigortalılık ve katılım payı

5510 sayılı Kanun’un 60. maddesine göre bu Kanun’a ya da önceki sosyal güvenlik kanunlarına göre gelir veya aylık alan kişiler genel sağlık sigortalısı sayılır. Kanun’un 67. maddesi, sağlık hizmetinden yararlanmak için başvurudan önceki son bir yılda toplam 30 gün genel sağlık sigortası prim ödeme günü şartı koyar; ancak aynı madde bu şartı gelir veya aylık alanlar için aramaz.

Katılım payında da emekliler lehine bir fark vardır. SUT’un 1.8.3 maddesi, vücut dışı protez ve ortezlerden Kurumdan gelir veya aylık alanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişilerden %10, diğer kişilerden %20 katılım payı alınmasını öngörür. Katılım payı tutarı, malzemenin alındığı tarihteki brüt asgari ücretin %75’ini geçemez; her protez ve ortez bunun için ayrı değerlendirilir. SGK’nın “Tıbbi Malzeme Katılım Payı” sayfasında da aynı oranlar yer alır. İşitme cihazı SUT’ta “Diğer Protez ve Ortezler” (EK-3/C-3) listesinde tanımlıdır. Sizin için hesaplanacak katılım payını satın almadan önce işitme merkezinden yazılı olarak öğrenmenizi öneririz.

Emeklilere işitme cihazı fiyatları: SGK katkısından sonra ne ödersiniz?

Emekli ya da 65 yaş üstü biri için hesap şöyledir: ödenecek tutar = cihazın satış bedeli − SGK’nın karşıladığı tutar; buna varsa katılım payı (emekli aylığı alanlarda %10) eklenir. SGK’nın karşıladığı tutar cihazın markasına ya da seviyesine göre değişmez; fiyat farkını cihazın teknoloji seviyesi, tek ya da çift kulak seçimi ve fiyata dahil hizmetler belirler. Bunları işitme cihazı fiyatını ne belirler? yazımızda ayrıntılı anlattık.

Teklifi tek kulak ve iki kulak için ayrı ayrı, SGK katkısı ve katılım payı düşülmüş olarak yazılı isteyin. Ankara’da Kızılay, Batıkent, Ümitköy ve Etlik şubelerimizde ve Bodrum’da işitme testi herkese ücretsizdir; sonucu sizinle konuşuruz, karar her zaman sizindir.

Katılım payı muafiyetleri ve geri ödeme

Katılım payının alınmadığı haller 5510 sayılı Kanun’un 69. maddesinde ve SUT’un 1.8.5 maddesinde sayılır. Listede iş kazası ve meslek hastalığı, afet ve savaş hali, şeref aylığı alanlar, harp ve vazife malulleri ile 2828 sayılı Kanun kapsamında ücretsiz bakım alanlar gibi gruplar bulunur. SGK’nın yayımladığı bu listede yaşlılık ya da engelli raporu tek başına muafiyet nedeni olarak yer almaz.

Düşük gelirli kişiler için ayrı bir düzenleme var: 5510 sayılı Kanun’un 68. maddesine göre 60. maddenin (c) bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentleri kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılanların (örneğin gelir testiyle belirlenen kişi başına düşen geliri asgari ücretin üçte birinden az olanlar ve 65 yaş aylığı alanlar) ödedikleri katılım payı, talep etmeleri halinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından kendilerine geri ödenir. Bu gruba girdiğinizi düşünüyorsanız ödeme belgelerinizi saklayın ve bulunduğunuz yerdeki vakfa sorun.

Engelli sağlık kurulu raporu işitme cihazında ne işe yarar?

İşitme cihazı için gereken sağlık kurulu raporu ile engelli sağlık kurulu raporu birbirinden farklı belgelerdir. SUT, cihaz ödemesi için işitme kaybının kalıcı olduğunu ve odyolojik ölçütleri sağladığını belirten sağlık kurulu raporunu şart koşar. Engelli sağlık kurulu raporunu ise yalnızca “bulunması halinde” faturaya eklenecek belge olarak sayar (SUT 5.2.4 ve 5.3.2). Dolayısıyla elinizde engelli raporu varsa işitme merkezine götürün; ancak bu rapor cihaz için gereken kurul raporunun yerine geçmez ve SUT’taki cihaz tutarını artırmaz.

Raporda ağır engelli olduğunuz belirtilmişse SUT sizi “tıbben başkasının bakımına muhtaç kişi” sayar. 5510 sayılı Kanun’un 67. maddesi bu kişiler için prim ödeme gün sayısı şartını aramaz. Bu sınıflamayı raporu düzenleyen kurul yapar.

Engellilik oranı işitme kaybından nasıl hesaplanır?

Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik 20 Şubat 2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Yönetmeliğin Ek-2’sindeki Kulak Burun Boğaz bölümü, işitme kaybı için şu yolu izler:

1. Her kulağa ayrı saf ses odyometrisi uygulanır; 500, 1000, 2000 ve 4000 Hz’deki işitme seviyeleri kaydedilir. 100 desibelden fazla değerler 100 dB, normalden iyi değerler 0 dB sayılır.
2. Ölçüm işitme cihazı ve implant olmadan yapılır. Cihaz kullanıyor olmanız oranı düşürmez.
3. Her kulağın dört frekanstaki değerleri toplanır. Az işiten kulağın toplamı dikey, iyi işiten kulağın toplamı yatay eksende okunur; “Binaural işitme kaybı hesaplama tablosu” (Tablo 1) kesişim noktasından işitme engeli yüzdesini verir.
4. İşitme engeli yüzdesi, “İşitme engeli yüzdelerine göre engel oranları” tablosunda (Tablo 2) engel oranına çevrilir.

Saf ses odyometrisinin yapılamadığı durumlarda (çocuklar, zihinsel yetersizliği olanlar gibi) beyin sapı odyometrisi, otoakustik emisyon ve immitansmetrik bulgularla tahmini eşik toplamı belirlenir.

Tablo 2’deki bazı değerler şöyledir:

Tabloya göre iki kulakta işitme engeli yüzdesi yaklaşık %67,2’yi bulduğunda engel oranı %40 olur; işitme kaybı için tabloda yer alan en yüksek oran %52’dir. İşitme kaybına eşlik eden konuşma bozukluğu ayrıca değerlendirilir ve oran, Balthazard yöntemiyle birleştirilir. Yönetmeliğin 10. maddesine göre 65 yaş ve üzeri bireylerin engellilik oranına Balthazard formülü ile %10 eklenerek engel oranı belirlenir. Raporlar sürekli ya da süreli düzenlenir ve geçerlilik süresi raporda yazılır (madde 11).

Rapor başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde tamamlanır; bireysel itirazlar ilgiliye teslim tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılır (madde 8 ve 12). Elinizdeki raporu e-Devlet’teki “e-İmzalı Erişkinler için Engellilik Sağlık Kurulu Raporları Sorgulama” hizmetinden görüntüleyebilirsiniz.

Engelli raporunun sağladığı diğer haklar

Yönetmeliğin 10. maddesi önemli bir noktayı açıkça belirtir: Raporlar tek başına hak verilmesine dayanak oluşturmaz; hakların kapsamını ilgili kurumlar belirler ve ilgili mevzuattaki diğer şartların da sağlanması gerekir. Bu yüzden “raporum var, bana şu hak otomatik doğar” diye düşünmek yerine hakkı veren kuruma sormak gerekir.

İşitmeyle doğrudan ilgili olmayan ama sık sorulan bir örnek gelir vergisi engellilik indirimidir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 31. maddesine göre çalışma gücünün asgari %80’ini kaybedenler birinci, %60’ını kaybedenler ikinci, %40’ını kaybedenler üçüncü derece engelli sayılır ve ücretlerinden derecelerine göre aylık bir tutar indirilir. Derecenin nasıl belirleneceği yönetmelikle düzenlenir; indirim tutarları her yıl güncellendiği için güncel bilgiyi işvereninizden ya da mali müşavirinizden alın.

65 yaş aylığı, huzurevi ve belediye destekleri

2022 sayılı Kanun, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilen 65 yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarına aylık bağlanmasını düzenler. Kanun, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan gelir veya aylık alanları kapsam dışında tutar; dolayısıyla emekli aylığı alanlar bu aylığa başvuramaz. Muhtaçlık değerlendirmesinde kişi başına düşen aylık gelir, asgari ücretin aylık net tutarının üçte birini aşmamalıdır. Başvuru, bulunduğunuz yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına yazılı olarak yapılır. Bu aylığı alanlar yukarıda anlattığımız gibi genel sağlık sigortalısı sayılır.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın huzurevi ve yaşlı bakım merkezlerine kabul koşulları, gerekli belgeler ve başvuru yerleri (kuruluş müdürlüğü, sosyal hizmet merkezi, il müdürlüğü ve e-Devlet) Bakanlığın internet sayfasında yer alır.

Belediyelerin yaşlılara ve engellilere yönelik hizmetleri ve destekleri ise şehirden şehire değişir. Böyle bir destek olup olmadığını bağlı olduğunuz belediyenin sosyal hizmetler birimine sorabilirsiniz.

Başvuru adımları kontrol listesi

1. Sigortalılığınızı netleştirin: Emekli aylığı alıyorsanız ya da bir emeklinin eşi veya çocuğuysanız SGK kaydınızı kontrol edin.
2. Odyometri ve KBB muayenesi: İşitme kaybının derecesi, hem cihaz raporunun hem de engellilik oranının dayanağıdır. Son testinizin üzerinden uzun zaman geçtiyse güncel bir odyogram gerekir; testlerin ne sıklıkla yapılacağı için kontrol takvimi yazımıza bakabilirsiniz.
3. Cihaz için sağlık kurulu raporu: SUT’taki kurum ve odyolojik koşullara uygun şekilde düzenlenmelidir.
4. Engelli raporunuz varsa: Aslını veya onaylı örneğini işitme merkezine getirin; raporun süresinin dolmadığını kontrol edin.
5. Reçete ve işitme merkezi: Reçete süresi içinde SGK sözleşmeli merkeze başvurun.
6. Katılım payını öğrenin: Sizin için geçerli oranı ve tutarı yazılı olarak isteyin.
7. Teslim belgelerini okuyun: Fatura arkasındaki teslim ibaresi cihazı gerçekten aldığınızı gösterir.
8. Diğer destekleri sorun: 65 yaş aylığı, katılım payı geri ödemesi ve belediye hizmetleri için ilgili kuruma ayrıca başvurulur.

İşitme kaybı yaşa bağlıysa nedenleri ve süreci anlatan yaşa bağlı işitme kaybı yazımız işinize yarayabilir. Cihazın kaybolması ya da arızalanması halinde haklarınız için bu rehbere bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Emekli olunca işitme cihazı için SGK daha fazla ödeme yapar mı?

Hayır. SUT’taki cihaz tutarı yaşa ve emekli olup olmamaya göre değişmez; 18 yaş altı çocuklar için artış vardır. Emeklilerin avantajı, katılım payı oranının %10 olması ve 30 günlük prim ödeme günü şartının aranmamasıdır.

Engelli raporum varsa cihaz raporu almam gerekir mi?

Evet. SUT, cihaz ödemesi için işitme kaybının kalıcı olduğunu ve ölçütleri sağladığını belirten ayrı bir sağlık kurulu raporu ister. Engelli raporunuz varsa ayrıca işitme merkezine ibraz edersiniz.

İşitme cihazı kullanıyorum, engellilik oranım düşer mi?

Hayır. Yönetmeliğe göre işitme düzeyleri cihaz ve implant olmadan ölçülür; cihaz kullanımı oranın hesaplanmasında dikkate alınmaz.

65 yaşını doldurdum, otomatik olarak yardım alır mıyım?

Hayır. 65 yaş aylığı muhtaçlık değerlendirmesine bağlıdır ve emekli aylığı alanlar kapsam dışındadır. Başvuru Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına yapılır.

Belediyeden işitme cihazı desteği alabilir miyim?

Bazı belediyeler destek veriyor; ancak kapsam ve koşullar belediyeden belediyeye değişir. Bağlı olduğunuz belediyenin sosyal hizmetler birimine sorun.

Kaynaklar

• Sosyal Güvenlik Kurumu. Sağlık Uygulama Tebliği, 02.10.2026 tarihli “Değişiklik Tebliği İşlenmiş Güncel 2013 SUT” (md. 1.7, 1.8, 3.1.2, 3.3.32, 5.2.4 ve 5.3.2). SGK duyurusu
• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 60, 67, 68 ve 69. Mevzuat
• SGK. Tıbbi Malzeme Katılım Payı. SGK sayfası; Katılım Payı Alınmayacak Haller, Sağlık Hizmetleri ve Kişiler. SGK sayfası
• Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete, 20 Şubat 2019, Sayı: 30692. Resmî Gazete; Ek-2 (Engel Oranları Alan Kılavuzu, Kulak Burun Boğaz bölümü). Ek-2 (PDF)
• 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun. Mevzuat
• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 31 (Engellilik indirimi). Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. Engelliler İçin Sağlık Kurulu Raporları. Bakanlık sayfası; Huzurevi ile Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi. Bakanlık sayfası
• e-Devlet Kapısı. Sağlık Bakanlığı hizmetleri (e-İmzalı Erişkinler için Engellilik Sağlık Kurulu Raporları Sorgulama). e-Devlet