İşitme Kaybında Engelli Raporu: Tek ve İki Kulakta Yüzde Kaç Verilir? (2026)

Kısa cevap

Yönetmeliğe göre işitme kaybı tek başına en fazla %52 engel oranı verir; bu oran iki kulağın da tamamen duymadığı durum içindir. Bir kulağı tamamen duymayan, diğer kulağı normal olan bir yetişkinde oran %12’dir. Birçok hakta aranan %40 sınırına ise iki kulakta ortalama işitme seviyesi yaklaşık 70 desibele indiğinde ulaşılır. 65 yaş ve üzerindekilerde orana ayrıca %10 eklendiği için bu sınır daha erken aşılır.

Aşağıdaki rakamlar yönetmelikteki tablolardan hesaplanmış örneklerdir. Kesin oranı, yetkili hastanedeki sağlık kurulu sizin odyometri sonuçlarınıza göre belirler.

Oran neye göre belirlenir?

18 yaşını doldurmuş kişiler için engellilik raporu, 20 Şubat 2019 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’e göre düzenlenir. Yönetmeliğin Ek-2’sindeki “Engel Oranları Alan Kılavuzu”nun Kulak Burun Boğaz bölümü, işitmenin nasıl ölçüleceğini ve sonucun orana nasıl çevrileceğini tarif eder. 18 yaşından küçükler için ise ayrı bir düzenleme olan Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER) kullanılır; bu yazıdaki oranlar yetişkinler içindir.

Kılavuzun temel ilkeleri şunlardır:

• Ölçüm cihazsız yapılır. İşitme, işitme cihazı ya da implant olmadan ölçülür. Cihaz kullanıyor olmanız oranınızı düşürmez.
• Dört frekansa bakılır. Her kulağa ayrı saf ses odyometrisi yapılır ve 500, 1000, 2000 ve 4000 Hz’deki işitme seviyeleri kaydedilir.
• Uç değerler sınırlanır. 100 desibelden kötü bir değer 100 dB, normalden iyi bir değer 0 dB kabul edilir.
• Kalıcı kayıp değerlendirilir. Tedaviyle düzelmesi beklenmeyen, kalıcı işitme kaybı esas alınır.

Hesap adım adım

1. Her kulağın dört frekanstaki işitme seviyeleri toplanır. Örneğin 50, 55, 60 ve 65 dB ölçülen bir kulağın toplamı 230’dur.
2. Az işiten kulağın toplamı ile iyi işiten kulağın toplamı, yönetmelikteki “Binaural işitme kaybı hesaplama tablosu”nda (Tablo 1) kesiştirilir. Kesişim noktası işitme engeli yüzdesini verir.
3. Bu yüzde, “İşitme engeli yüzdelerine göre engel oranları” tablosunda (Tablo 2) engel oranına çevrilir. Rapora yazılan sayı budur.

Tablonun arkasındaki mantık basittir: dört frekansın ortalaması 25 dB’e kadar olan kulakta kayıp sayılmaz; ortalama 25 dB’in üzerindeki her desibel kaybı büyütür ve ortalama 92,5 dB’e ulaşan kulak %100 kayıplı kabul edilir. İki kulak birleştirilirken iyi işiten kulağa beş kat ağırlık verilir. Bu yüzden tek kulaktaki kayıp, iki kulaktaki kayba göre çok daha düşük bir oran verir.

İki kulakta işitme kaybı: örnek oranlar

Aşağıdaki tabloda iki kulağın da aynı düzeyde işittiği varsayılmıştır. “Ortalama” dört frekansın ortalamasıdır.

Tabloya göre “iki kulağı duymayan yüzde kaç rapor alır?” sorusunun cevabı, kayıp tam ise %52’dir. Ancak gerçek hayatta iki kulak çoğu zaman farklı düzeyde işitir; bu durumda oran, iki kulağın toplamlarının tablodaki kesişimine göre aradaki bir değer çıkar.

Tek kulakta işitme kaybı: neden oran düşük?

Yönetmelik tek taraflı kayıpta normal işiten kulağı %0 kabul eder. İyi işiten kulak hesapta beş kat ağırlık taşıdığı için tek kulaktaki tam kayıp bile sınırlı bir oran verir:

Yani “tek kulağı duymayan yüzde kaç rapor alır?” sorusunun cevabı, diğer kulak normalse %12’dir. Diğer kulakta da kayıp varsa oran belirgin şekilde yükselir. Tek kulağı duymayan kişilerde günlük hayatı kolaylaştıran seçenekler için tek taraflı işitme kaybı yazımıza bakabilirsiniz.

%40 neden önemli?

Raporun kendisi tek başına bir hak vermez; yönetmeliğin 10. maddesine göre haklar, ilgili kurumların kendi mevzuatına göre ayrıca belirlenir. Bununla birlikte birçok düzenlemede alt sınır %40’tır. Örneğin Gelir Vergisi Kanunu’nun 31. maddesine göre çalışma gücünün en az %40’ını kaybetmiş olanlar üçüncü derece, %60’ını kaybetmiş olanlar ikinci derece, %80’ini kaybetmiş olanlar birinci derece engelli sayılır.

Bu iki bilgi birlikte okununca önemli bir sonuç çıkar: işitme kaybı tek başına en fazla %52 verdiği için, başka bir sağlık sorunu yoksa vergide en fazla üçüncü dereceye girilir. Bir hakkın hangi orandan başladığını o hakkı veren kurumdan öğrenmek gerekir.

65 yaş ve üzeri: orana %10 eklenir

Yönetmeliğin 10. maddesi, 65 yaş ve üzerindeki kişilerin engellilik oranına Balthazard formülüyle %10 eklenmesini öngörür. Balthazard formülü, oranları doğrudan toplamak yerine “kalan sağlam kısım” üzerinden ekler. Bu nedenle %10, düz olarak eklenmez; örneğin %34’lük bir orana eklendiğinde sonuç yaklaşık %40,6 olur.

Pratikte bu, 65 yaşını geçmiş biri için %40 sınırına iki kulakta ortalama yaklaşık 60 dB’lik kayıpla ulaşılabileceği anlamına gelir (65 yaş altında bu yaklaşık 70 dB’dir). Aynı formül, işitme kaybının yanında başka bir sağlık sorunu bulunduğunda oranların birleştirilmesinde de kullanılır.

Konuşma bozukluğu ve diğer durumlar

İşitme kaybına eşlik eden bir konuşma bozukluğu varsa, kılavuz bunun için ayrı bir oran belirler ve bu oran işitme engeli oranıyla Balthazard yöntemiyle birleştirilir. Saf ses eşiklerinin güvenilir şekilde ölçülemediği kişilerde ise kurul; beyin sapı odyometrisi (ABR), ASSR, otoakustik emisyon ve timpanometri gibi objektif testlerle işitme düzeyini tahmin eder. Bu testlerin ne ölçtüğünü işitme testleri rehberimizde anlattık.

Rapor nasıl alınır?

1. Yetkili hastaneye başvurun. Raporu yalnızca Sağlık Bakanlığı’nın yetkilendirdiği hastanelerin sağlık kurulları düzenler. Başvuru, kişi ya da vasisi tarafından dilekçeyle yapılır.
2. Muayene ve testler. Kulak burun boğaz muayenesi ve cihazsız saf ses odyometrisi yapılır; gerekirse ek testler istenir. Yanınızda daha önceki odyogramlarınızı ve raporlarınızı bulundurmanız süreci kolaylaştırır.
3. Kurul kararı. Sağlık kurulu sizi bizzat görerek oranı belirler. Rapor, durumun değişmesi beklenmiyorsa sürekli, değişebilecekse süreli düzenlenir.
4. İtiraz hakkı. Rapora, size teslim edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz edebilirsiniz. İtiraz üzerine başka bir yetkili hastanede yeniden değerlendirme yapılır; sonuçlar farklı çıkarsa hakem hastanenin kararı kesindir.

Raporda kullanılacak odyometri sonucunun doğru olması için testin sessiz kabinde ve kalibre edilmiş cihazla yapılması gerekir. Son odyogramınız eskiyse önce güncel bir test yaptırmak, hem cihaz hem rapor süreci için yol gösterir.

Sık sorulan sorular

İki kulağı duymayan yüzde kaç engelli raporu alır?

İki kulakta dört frekans ortalaması 92,5 dB ve üzerindeyse işitme engeli %100 sayılır ve engel oranı %52 olur. İşitme kaybı tek başına bundan yüksek bir oran vermez; 65 yaş üstüne eklenen %10 ya da başka sağlık sorunları birleştirildiğinde toplam oran yükselebilir.

Tek kulağı duymayan engelli sayılır mı?

Diğer kulak normal işitiyorsa oran %12’dir. Bu oran birçok hak için aranan %40’ın altındadır. Diğer kulakta da kayıp varsa oran belirgin şekilde artar.

İşitme cihazı kullanıyorum, oranım düşer mi?

Hayır. Yönetmeliğe göre işitme, cihaz ve implant çıkarılmış hâlde ölçülür. Cihaz kullanmanız oranı etkilemez.

%40 rapor için işitme kaybım ne kadar olmalı?

65 yaş altında, iki kulağın dört frekans ortalaması yaklaşık 70 dB olduğunda oran %40’a ulaşır. 65 yaş ve üzerinde eklenen %10 nedeniyle bu sınır yaklaşık 60 dB’e iner. İki kulak farklı işitiyorsa sonuç tablodaki kesişime göre değişir.

İşitme cihazı için engelli raporu gerekir mi?

Hayır. SGK’nın işitme cihazı katkısı için gereken rapor, engelli sağlık kurulu raporundan farklı bir rapordur. Ayrıntıları SGK katkısıyla işitme cihazı rehberimizde bulabilirsiniz.

Kaynaklar

• Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete, 20 Şubat 2019, Sayı: 30692 (md. 8, 10, 11, 12). Resmî Gazete
• Aynı Yönetmelik, Ek-2: Engel Oranları Alan Kılavuzu, Kulak Burun Boğaz – A. İşitme (Tablo 1-a, 1-b, 2 ve 3). Ek-2 (PDF)
• Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete, 20 Şubat 2019, Sayı: 30692. Resmî Gazete
• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 31 (Engellilik indirimi). Mevzuat