Kısaca cevap: Sağ ya da sol kulakta çınlamanın hangi tarafta olduğu tek başına bir hastalığı göstermez. Tek kulakta çınlama çoğu zaman kulak kiri, gürültüye maruz kalma ya da kulak iltihabı gibi bir nedene bağlı olabilir. Yalnızca bir kulakta sürüyorsa, işitme kaybıyla birlikteyse ya da ani başladıysa bir kulak burun boğaz hekimine ve işitme testine başvurun. Yüzde güçsüzlük, ani işitme kaybı ya da şiddetli baş dönmesi varsa beklemeyin.
Sağ kulak çınlaması ne anlama gelir?
Sağ kulakta çınlama, sol kulaktakinden tıbben farklı bir anlam taşımaz; sebep, iki kulağın nasıl etkilendiğine ve eşlik eden belirtilere göre değerlendirilir. Halk arasındaki yorumların tıbbi bir dayanağı yoktur.
Sol kulak çınlaması ne anlama gelir?
Sol kulakta çınlama da aynı şekilde yalnızca bu kulağı mı etkilediğine bakılarak değerlendirilir. Birkaç dakikadan uzun sürüyor, tekrarlıyor ya da işitmeyi etkiliyorsa işitme testi yaptırın.
Kısa cevap
Tek kulakta çınlamanın sık nedenleri arasında kulak kiri tıkacı, kulak iltihabı ya da o kulağın gürültüden daha çok etkilenmesi gibi durumlar vardır. Yine de güncel kılavuzlar, yalnızca bir kulakta süren çınlamayı iki kulakta birden olan çınlamadan ayrı tutar ve bir kulak burun boğaz hekimi ile işitme testi tarafından değerlendirilmesini önerir. Çınlamayla birlikte ani işitme kaybı, yüzde güçsüzlük ya da şiddetli baş dönmesi varsa beklenmemelidir.
Neden tek kulak ayrı değerlendirilir?
İki kulakta birden duyulan çınlamanın en sık nedeni, iki kulağı benzer şekilde etkileyen yaşa bağlı ya da gürültüye bağlı işitme kaybıdır. Tek kulakta olan çınlamada ise sorunun o kulağa ya da o kulağın sinir yoluna özgü olma olasılığı daha yüksektir. Bu nedenle:
- Amerikan Kulak Burun Boğaz Derneği’nin tinnitus kılavuzu, tek taraflı, 6 aydan uzun süren ya da işitme güçlüğüyle birlikte olan çınlamada gecikmeden kapsamlı bir işitme testi yapılmasını önerir.
- İngiltere’nin ulusal sağlık kılavuzu (NICE), sürekli tek taraflı çınlaması olan kişilerin değerlendirme için sevk edilmesini ve başka bulgu olmasa bile iç kulak yolunun MR ile görüntülenmesinin düşünülmesini önerir.
- İki kulakta eşit duyulan, nabızla atmayan ve başka bulgu eşlik etmeyen çınlamada ise iki kılavuz da rutin görüntülemeyi önermez.
Tek kulakta çınlamanın sık nedenleri
Kulak kiri tıkacı
Kulak yolunu kapatan sertleşmiş kir, o kulakta dolgunluk hissi, işitmede azalma ve çınlamaya yol açabilir. Kulak çubuğuyla temizlemeye çalışmak kiri daha da içeri itebilir. Tıkacın güvenle çıkarılması genellikle şikâyeti giderir; ayrıntılar kulak temizliği yazımızda.
Dış ya da orta kulak iltihabı
Kulak ağrısı, akıntı, ateş ya da soğuk algınlığı sonrası tıkanıklıkla birlikte başlayan tek taraflı çınlama, kulak iltihabına bağlı olabilir. İltihap tedavi edildiğinde çınlama çoğunlukla geriler. Bkz. kulak iltihapları rehberi.
Tek kulağı daha çok etkileyen gürültü
Silah atışı, patlama sesi, telefonun hep aynı kulağa tutulması ya da tek taraftan gelen yüksek ses, o kulakta daha fazla hasar ve çınlama yapabilir. Ani ve çok yüksek bir sesten sonra başlayan çınlama ve işitme azalması değerlendirilmelidir.
Ani işitme kaybı
Bir kulakta birkaç saat ya da birkaç gün içinde gelişen işitme azalması, sıklıkla o kulakta çınlama ve dolgunlukla birlikte görülür. Bu durum acildir: NICE, son 30 gün içinde ve 3 gün ya da daha kısa sürede gelişen işitme kaybıyla birlikte olan çınlamada kişinin 24 saat içinde görülmesini önerir. Bkz. ani işitme kaybı yazımız.
Meniere hastalığı
Ataklar hâlinde gelen baş dönmesi, aynı kulakta dalgalanan işitme kaybı, dolgunluk hissi ve çınlama birlikteliği Meniere hastalığını düşündürür. Tanı ve tedavi kulak burun boğaz hekimi tarafından konur. Bkz. Meniere hastalığı.
İşitme sinirindeki iyi huylu kitle (vestibüler schwannom)
Nadir görülse de tek taraflı çınlama ve tek kulakta ilerleyen işitme kaybının bilinen nedenlerinden biri, işitme ve denge sinirinden gelişen iyi huylu bir tümördür. Kılavuzların tek taraflı çınlamada işitme testi ve gerektiğinde MR önermesinin nedenlerinden biri budur. Çoğu kişide MR sonucu normal çıkar; ama bu ayrımı yapmak önemlidir.
Çene eklemi ve boyun kaynaklı nedenler
Çene ekleminde ağrı, diş sıkma ya da boyun kas gerginliği olan bazı kişilerde çınlama aynı taraftaki kulakta hissedilebilir ve çene ya da boyun hareketleriyle değişebilir.
Nabızla atan çınlama farklıdır
Bazı kişiler çınlamayı kalp atışıyla aynı ritimde, “vuruş” ya da “hışırtı” gibi duyar. Buna pulsatil tinnitus denir ve çoğu zaman tek kulaktadır. Kan damarlarındaki akışla ilgili olabileceği için, sürekli nabızla atan çınlama da kılavuzlarda değerlendirilmesi gereken durumlar arasında sayılır. Bu tür çınlamanız varsa hekime bunu özellikle söyleyin.
Hangi belirtilerde beklemeyin?
Tek kulakta çınlamayla birlikte aşağıdakilerden biri varsa vakit kaybetmeden acil servise ya da bir kulak burun boğaz hekimine başvurun:
- Son günlerde aniden fark ettiğiniz işitme azalması
- Yüzde güçsüzlük ya da kayma, konuşma bozukluğu, kolda ya da bacakta güçsüzlük
- Durmayan, şiddetli baş dönmesi
- Kafa travmasından sonra başlayan çınlama
- Çınlama nedeniyle günlük hayatınızı sürdürememek, uyuyamamak ya da yoğun sıkıntı
Bu belirtiler yoksa ama çınlama tek kulakta birkaç haftadan uzun sürüyorsa, yine bir kulak burun boğaz muayenesi ve işitme testi planlayın.
Değerlendirmede neler yapılır?
- Öykü ve muayene: Çınlamanın başlangıcı, süresi, ritmi, eşlik eden belirtiler ve kullanılan ilaçlar sorulur; kulak yolu ve kulak zarı muayene edilir.
- İşitme testi: Her kulak ayrı ayrı test edilerek iki kulak arasında fark olup olmadığına bakılır. Fark varsa bu, ileri değerlendirmenin yönünü belirler.
- Gerekirse görüntüleme: Hekim, tek taraflı çınlamada ya da iki kulak arasında işitme farkı varsa MR isteyebilir.
Çınlamayla yaşamayı kolaylaştıran adımlar
Altta yatan neden bulunup tedavi edildiğinde çınlama çoğu zaman azalır. Kalıcı çınlamada ise kılavuzların önerdiği yaklaşımlar şunlardır: çınlama hakkında doğru bilgi edinmek, işitme kaybı varsa işitme cihazı değerlendirmesi, ses terapisi ve bilişsel davranışçı terapi. Aynı kılavuzlar, kalıcı çınlamada vitamin ve bitkisel takviyelerin rutin kullanımını önermez. Ayrıntılı bilgi için tinnitus tedavisi yazımıza ve Ümitköy şubemizdeki tinnitus rehabilitasyonu sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Sağ kulak çınlaması iyi mi, kötü mü?
Halk arasındaki “sağ kulak çınlarsa hayırla anılıyorsun” gibi inanışların tıbbi bir karşılığı yoktur. Kısa süreli, birkaç saniyede geçen çınlama çoğu insanda zaman zaman olur ve genellikle önemsizdir. Tek kulakta günlerce süren çınlama ise değerlendirilmelidir.
Sol kulakta çınlama sağ kulaktakinden farklı mı?
Hayır. Tıbbi açıdan sağ ya da sol olması değil, çınlamanın tek kulakta olması, ne kadar sürdüğü ve yanında hangi belirtilerin bulunduğu önemlidir.
Tek kulakta çınlama kendiliğinden geçer mi?
Gürültü sonrası, soğuk algınlığı ya da kulak kiri gibi geçici bir nedene bağlıysa çoğu zaman geçer. Birkaç haftadan uzun sürüyorsa ya da işitmede azalma eşlik ediyorsa muayene gerekir.
Tek kulakta çınlama için hangi doktora gidilir?
İlk başvuru yeri kulak burun boğaz hekimidir. İşitme testi odyoloji biriminde yapılır; gerekirse hekim nöroloji ya da başka bölümlere yönlendirir. Çınlamanın genel nedenleri için kulak çınlaması nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Çınlamam nabızla birlikte atıyor, ne yapmalıyım?
Nabızla senkron çınlama, damarsal nedenler açısından değerlendirilmesi gereken bir durumdur. Bir kulak burun boğaz hekimine başvurun ve bu özelliği mutlaka belirtin.
Kaynaklar
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Tinnitus: assessment and management (NG155), 2020. Öneriler 1.2.2–1.2.7 ve 1.4.6–1.4.8. NICE
- Tunkel DE, Bauer CA, Sun GH ve ark. Clinical Practice Guideline: Tinnitus. Otolaryngology–Head and Neck Surgery, 2014. DOI: 10.1177/0194599814545325