İşitme Cihazı Seçerken Sorulması Gereken 10 Soru

Soru listesiyle gitmek neden işe yarar?

İşitme cihazı kararı genellikle tek bir görüşmede verilmez, verilmemelidir de. Amerikan Odyoloji Akademisi’nin (AAA) yetişkinler için hazırladığı kılavuz, tedaviyi cihazın seçilmesinden ibaret görmez; ölçüm, seçim, doğrulama, kullanım eğitimi ve takip bir bütün olarak ele alınır. Kılavuz ayrıca iyi bir oryantasyon ve takip programının kullanıcı memnuniyetiyle ilişkili olduğunu, iade oranlarını azaltabildiğini ve birincil iletişim partnerinin sürece katılmasının önemli olduğunu belirtir.

Bu yüzden görüşmeye bir yakınınızla gitmek, soruları önceden yazmak ve yanıtları not etmek iyi bir başlangıçtır. Aşağıdaki sorular belirli bir merkez için değil, hangi merkezde olursanız olun sorabileceğiniz genel sorulardır.

İşitme cihazı nereden alınır?

Türkiye’de işitme cihazı, Sağlık Bakanlığı’nca ruhsatlandırılmış işitme cihazı merkezlerinden alınır. Sağlık Uygulama Tebliği’ne (SUT) göre SGK katkısı da yalnız bu merkezlerden, sağlık kurulu raporuyla alınan cihazlar için ödenir. İnternetten ya da mağazadan alınan ses yükseltici kulaklıklar ve hazır cihazlar işitme testi ve kişiye göre ayar içermez; farkını fiyat rehberimizde anlattık.

Merkez seçerken şunlara bakın:

• İşitme testi ve uzman: Cihazdan önce işitmeniz ölçülüyor mu, sonuçları size bir odyolog açıklıyor mu?
• Ayarın doğrulanması: Cihaz kulağınızda ölçülerek ayarlanıyor mu (aşağıda 6. soru)?
• Deneme: Karar vermeden önce cihazı günlük hayatınızda deneyebiliyor musunuz?
• Garanti ve servis: Koşullar yazılı veriliyor mu, onarım sürecinde ne oluyor?
• Yakınlık: İlk aylarda ayar ve kontrol için birkaç kez gideceksiniz; evinize ya da işinize yakın bir merkez işinizi kolaylaştırır.

Uzman Ses’in Ankara’daki 4 ve Bodrum’daki 1 şubesinde işitme testi ücretsizdir; size en yakın şubeyi şubelerimiz sayfasında bulabilirsiniz.

1. İşitme kaybımın türü ve derecesi nedir, odyogramımı açıklar mısınız?

Neden önemli? Cihaz seçimi ve ayarı odyogramdan başlar. Kaybın iletim, sensörinöral ya da karma türde olması; derecesi; iki kulak arasındaki fark; konuşmayı ayırt etme sonucu; hepsi hangi seçeneklerin uygun olacağını belirler. AAA kılavuzu, odyogramın anlaşılmasını hasta danışmanlığının temel konuları arasında sayar.

İyi bir yanıtta neye bakmalı?

• Odyogramı sizinle birlikte, gündelik hayattan örneklerle (telefon, kalabalık, televizyon) okuması.
• Hangi seslerde, hangi kulakta ve ne kadar kayıp olduğunu net söylemesi; kopyasını size vermesi.
• Kayıp türüne göre önce hekim değerlendirmesi gerekip gerekmediğini açıkça belirtmesi.

Ayrıntılar için odyometri rehberimize ve işitme kaybı türleri yazımıza bakabilirsiniz.

2. Hangi tip cihaz bana uygun ve neden?

Neden önemli? ABD Ulusal İşitme ve İletişim Bozuklukları Enstitüsü (NIDCD) cihazları kulak arkası, kulak içi ve kanal içi gibi başlıca gruplara ayırır ve seçimin işitme kaybının türüne ve derecesine bağlı olduğunu vurgular. Aynı kaynak, kanal içi cihazların takılıp çıkarılmasının zor olabildiğini de hatırlatır. Yani “en küçük olan en iyisidir” diye bir kural yoktur; el becerisi, gözlük kullanımı, kulak yapısı ve görünüm tercihi birlikte düşünülür.

İyi bir yanıtta neye bakmalı?

• Önerinin sebebini odyogramınıza ve yaşam tarzınıza bağlaması.
• Birden fazla seçeneği artı ve eksileriyle sunması; örnek cihazları elinize alıp denemenize izin vermesi.
• Seçeneğin pil, bağlantı ve ayar olanaklarını nasıl etkilediğini anlatması.

Hangi tipin nasıl çalıştığını tip karşılaştırma rehberimizde bulabilirsiniz. Mağazada ya da internette gördüğünüz hazır cihazlar için de kimler için yeterli olduğunu anlattığımız yazıya göz atın.

3. Tek kulak mı, iki kulak mı?

Neden önemli? AAA kılavuzu, çoğu hasta için iki kulağa birden cihaz önerilmesi gerektiğini söyler. Aynı kılavuz, tek kulaklı kullanımın belirli durumlarda, örneğin iki kulak arasında belirgin fark varsa, iki kulağın birlikte kullanımının işitmeyi kolaylaştırmak yerine bozduğu nadir durumlarda ya da mali ve estetik kaygılar nedeniyle gündeme gelebileceğini kabul eder. Tek taraflı bir kayıp varsa seçenekler ayrıca farklılaşır.

İyi bir yanıtta neye bakmalı?

• Önerinin gerekçesini odyogramdaki iki kulak durumuna dayandırması.
• Tek kulakla başlanacaksa nedenini ve ikinci kulağın ne zaman yeniden değerlendirileceğini söylemesi.
• Maliyet kaygınızı baskı yapmadan konuşması; SGK katkısının iki kulakta nasıl uygulandığını da açıklaması.

Ayrıntı için çift taraflı kullanım rehberine ve tek taraflı kayıp için CROS/BiCROS yazısına bakın.

4. Şarjlı mı olsun, pilli mi?

Neden önemli? Cihazı her gün, yıllarca kullanacaksınız; pil düzeni bu rutinin parçası olur. Küçük pilleri değiştirmek bazı kişilere zor gelirken, şarjlı bir cihazı her akşam yerine koymayı unutmak başka bir sorun olabilir. Seyahat sıklığınız, el beceriniz ve görmeniz seçimi etkiler.

İyi bir yanıtta neye bakmalı?

• Bir şarjla beklenen kullanım süresini, ses akışı gibi özellikler açıkken değişebileceğini de belirterek anlatması.
• Şarj bittiğinde ne yapılacağını, seyahatte nasıl şarj edileceğini göstermesi.
• Şarj pilinin ileride değişmesi gerekirse bunun garanti ve servis kapsamında olup olmadığını söylemesi.
• Pillerin çocuklardan ve evcil hayvanlardan uzak saklanması gerektiğini hatırlatması.

Artıları ve eksileri için şarjlı mı, pilli mi rehberimize göz atın.

5. Telefon ve televizyon bağlantısı gerekiyor mu?

Neden önemli? ASHA, cihaz seçiminde Bluetooth, telekoil, FM sistemleri ve uzaktan kumanda gibi uyumluluk konularının dikkate alınmasını listeler. Telefonla ya da televizyonla sık konuşuyor ve dinliyorsanız bağlantı sizin için öncelikli olabilir. Her telefonla her özellik aynı şekilde çalışmayabilir; bazı özellikler için ek aygıt gerekebilir.

İyi bir yanıtta neye bakmalı?

• Kendi telefonunuzla bağlantıyı görüşme sırasında denemenize izin vermesi.
• Hangi özelliklerin cihazın kendisinde, hangilerinin ek aygıt ya da uygulama gerektirdiğini ayırması.
• Telekoil, televizyon dinleme ve yeni nesil yayın standartları (Auracast) gibi seçeneklerin cihazda olup olmadığını net söylemesi.

Ayrıntılar için telefon bağlantısı rehberine bakabilirsiniz.

6. Cihazın ayarı nasıl doğrulanacak? (Gerçek kulak ölçümü)

Neden önemli? Aynı cihaz, farklı kulak kanallarında farklı ses düzeyi üretir. Gerçek kulak ölçümünde (probe mikrofon ya da REM) kulak kanalınıza ince, yumuşak bir tüp yerleştirilir ve cihaz takılıyken kulağınızda gerçekten ne kadar ses oluştuğu ölçülür; sonuç, odyogramınızdan hesaplanan hedefle karşılaştırılır. ASHA bu ölçümleri cihaz uyarlamasını doğrulamada “altın standart” olarak tanımlar ve REM ile doğrulanan ayarların takipte daha az düzeltme gerektirdiğini, memnuniyeti artırdığını ve iade oranlarını düşürdüğünü belirtir. AAA kılavuzu da reçete edilen kazancın probe mikrofonla doğrulanmasını önerir; Birleşik Krallık Odyoloji Derneği (BSA) kılavuzu ise gerçek kulak ölçümünü cihazı doğrulamanın en doğrudan yolu olarak tanımlar. Üreticilerin başlangıç ayarının, özellikle tiz seslerde, hedefin altında kalabildiği de araştırmalarda bildirilmiştir.

İyi bir yanıtta neye bakmalı?

• “Gerçek kulak ölçümü yapıyor musunuz?” sorusuna açık bir evet ya da hayır alıyor olmanız; yapılıyorsa ne zaman yapıldığının söylenmesi.
• Ölçüm sonucunu ekranda size göstermesi, tercihen çıktısını ya da kaydını vermesi.
• Ölçümün yanında konuşma testi ve sizin gündelik deneyiminizin de sorulması; AAA, memnuniyeti ölçen kısa anketlerden söz eder.
• Hedeften bilerek sapılmışsa (konforunuz için bu bazen gerekir) sebebinin söylenmesi.

Cihazların nasıl çalıştığına dair temel bilgi için çalışma ilkesi yazımıza göz atabilirsiniz.

7. Deneme ve alışma süreci nasıl işler?

Neden önemli? AAA kılavuzu, hastaların cihazın tam yararının hemen görülmeyebileceği ve bir uyum sürecinin olacağı konusunda bilgilendirilmesini önerir. İlk günlerde kendi sesiniz, ortam sesleri ve rüzgâr rahatsız edici gelebilir. Süreç ne kadar net anlatılırsa, cihazı erken bırakma ihtimali o kadar azalır. NIDCD de görüşmede “Cihazı denemek için bir süre var mı?” sorusunun sorulmasını önerir.

İyi bir yanıtta neye bakmalı?

• Deneme süresinin olup olmadığını, varsa kaç gün olduğunu ve koşullarını yazılı vermesi.
• Cihaz iade edilirse hangi ücretlerin geri ödeneceğini, hangilerinin kalacağını önceden söylemesi.
• Deneme süresi içinde ayar randevularının planlanmış olması.
• Kullanım eğitimi vermesi; yakınlarınızı da sürece katması.

İlk haftalar için ilk 30 gün rehberimizi okuyabilirsiniz.

8. Garanti, servis ve yedek cihaz koşulları neler? (Yazılı alın)

Neden önemli? Cihaz yıllarca kullanılır; arıza, ıslanma ya da kayıp ihtimali gerçektir. Türkiye’de 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a göre garanti süresi malın teslim tarihinden başlar ve en az iki yıldır. Garanti Belgesi Yönetmeliği’ne ekli listede işitme cihazları da iki yıl garantili ürünler arasında sayılır. Faturanız garanti belgesi yerine geçmez; belgenin düzenlenip size verilmesi sorumluluğu satıcıdadır.

Yönetmeliğe göre garanti belgesinde şunlar yer almak zorundadır: cihazın cinsi, markası, modeli ve seri numarası; teslim tarihi; garanti süresi; azami tamir süresi; seçimlik haklarınıza ve kullanım hatalarına ilişkin bilgi. Cihaz arızalanırsa tamirde geçen süre garanti süresine eklenir. Garanti sona erdikten sonra da üretici ya da ithalatçı, belirlenen kullanım ömrü boyunca satış sonrası bakım ve onarımı sağlamakla yükümlüdür.

İyi bir yanıtta neye bakmalı?

• Garanti belgesinin eksiksiz düzenlenmesi ve teslimde size verilmesi.
• Satıcının ek (ihtiyari) bir garanti ya da süre uzatma sunması durumunda bunun kapsamının yazılı olması; kanun, bu tür taahhütlerin yazılı ya da kalıcı veri saklayıcısıyla verilmesini zorunlu kılar.
• Servisin nerede yapıldığı, onarım sırasında geçici cihaz verilip verilmediği; NIDCD de bunu sorulacak sorular arasında sayar.
• Kayıp ve hasarın (ıslanma, düşme) nasıl ele alındığı. Garanti ayıp ve arızaları kapsar; kayıp ya da kullanım hatası kaynaklı hasar için ek güvence, sigorta ya da başka bir yol gerekebilir.
• Garanti sonrası servis ve temizlik ücretlerinin nasıl belirlendiği.

Ayrıntılar için kayıp ve hasar rehberimize bakın.

9. Takip randevuları ve ücretleri nasıl?

Neden önemli? Cihazın yararı büyük ölçüde ilk haftalarda yapılan ayarlara ve sonraki kontrollere bağlıdır. AAA kılavuzuna göre cihazdan sonra danışmanlık ve takip alan kullanıcılar, yalnızca cihaz verilenlere kıyasla daha iyi sonuçlar elde etmiştir. Bu hizmetlerin fiyata dahil olup olmadığı ise baştan konuşulmazsa sonradan sürpriz yaratabilir.

İyi bir yanıtta neye bakmalı?

• İlk ay, üçüncü ay ve yıllık kontroller gibi planın önceden anlatılması.
• Hangi randevuların cihaz bedeline dahil, hangilerinin ayrıca ücretli olduğunun yazılı söylenmesi; temizlik, kulak kalıbı ve ince ayar için de aynı soruyu sorun.
• Sorun yaşadığınızda randevuyu ne kadar sürede alabileceğinizin söylenmesi; uzaktan ayar olanağı varsa nasıl çalıştığının anlatılması.

İlgili ayrıntılar: ilk 30 gün rehberi ve uzaktan ayar yazısı.

10. SGK katkısı ve gerekli belgeler neler?

Neden önemli? SGK, işitme cihazı için Sağlık Uygulama Tebliği’nde (SUT) tanımlı bir tutarı öder; cihazın satış fiyatı bu tutardan yüksekse fark ve varsa katılım payı size yansıyabilir. SUT ayrıca kapsama giren cihazlar için asgari teknik özellikler arar, raporun hangi kurumlarda ve hangi hekimlerin katılımıyla düzenleneceğini belirler, odyolojik test sonuçlarının geçerlilik süresini sınırlar ve cihazın yenilenme süresini tanımlar.

İyi bir yanıtta neye bakmalı?

• Gereken belgelerin (sağlık kurulu raporu, odyolojik test sonuçları, reçete) sıralanması ve hangi kurumdan alınacağının söylenmesi.
• Rapor, test ve reçetenin geçerlilik süreleri ile reçeteden sonra başvuru süresinin anlatılması.
• SGK tutarı ile cihaz fiyatı arasındaki farkın ve varsa katılım payının hesabının yazılı verilmesi.
• Seçilen modelin SUT’taki asgari özellikleri karşılayıp karşılamadığının söylenmesi.
• Yenileme süresinin ve kayıp-hasar hâlinde SGK kurallarının açıklanması.

Güncel rakamlar ve adımlar için SGK rehberimize bakın.

Yazdırılabilir kontrol listesi

Bu tabloyu yazdırıp görüşmeye götürebilir, aldığınız yanıtları not ederek kutucukları işaretleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Aynı görüşmede karar vermek zorunda mıyım?

Hayır. Sorularınıza aldığınız yanıtları yazılı olarak isteyip düşünmek için süre ayırabilirsiniz. İyi bir görüşme, kararınızı hızlandırmak için değil, bilgilendirmek için yapılır.

Birden fazla merkezden fikir almak mantıklı mı?

Evet. Odyogramınızın kopyasını alıp aynı soruları sorarak yanıtları karşılaştırabilirsiniz. Kıyaslarken yalnızca fiyata değil, fiyatın ayar, takip ve servisi kapsayıp kapsamadığına bakın.

Görüşmeye yakınımı götürmeli miyim?

Götürmenizi öneririz. AAA kılavuzu, birincil iletişim partnerinin sürece katılmasını önerir; yakınınız günlük yaşamdaki zorlukları sizden farklı gözlemleyebilir ve notlarınızı tamamlayabilir.

Hazır işitme cihazı alsam yeterli olur mu?

Bu, kaybınızın düzeyine ve ihtiyaçlarınıza bağlıdır. Hazır ürünlerin kimler için yeterli olabileceğini ayrı bir yazıda ele aldık; kararınızı odyogramınızla birlikte vermek en doğrusu.

Kaynaklar

• American Academy of Audiology. Guidelines for the Audiologic Management of Adult Hearing Impairment (Valente M ve ark.), 2006. AAA kılavuz sayfası; tam metin (PDF)
• ASHA. Hearing Aids for Adults (Practice Portal). ASHA sayfası
• NIDCD (NIH). Hearing Aids. NIDCD sayfası
• British Society of Audiology. Guidance on the Verification of Hearing Devices Using Probe Microphone Measurements, 2018. ASHA kanıt haritası özeti
• Jorgensen LE. Verification and validation of hearing aids: Opportunity not an obstacle. Journal of Otology, 2016;11(2):57–62. Makale
• 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 56 (garanti belgesi ve süresi), md. 57 (ihtiyari garanti), md. 58 (satış sonrası hizmetler). Mevzuat
• Garanti Belgesi Yönetmeliği, Resmî Gazete, 13 Haziran 2014, Sayı: 29029 (md. 5–7 ve Ek-1 listesi, sağlık sektörü, işitme cihazları). Resmî Gazete
• Sosyal Güvenlik Kurumu. Sağlık Uygulama Tebliği, 02.10.2026 tarihli “Değişiklik Tebliği İşlenmiş Güncel 2013 SUT” (md. 3.3.32 işitme cihazı ve kulak kalıbı). SGK duyurusu